بررسی جنبه های مختلف استعداد یابی

بررسی جنبه های مختلف استعداد یابی

بررسی جنبه های مختلف استعداد یابی

استعداد یابی

استعداد یابی و پرورش ورزشکاران اصلی ترین مبحث ورزش قهرمانی می باشد که در این قسمت عمدتاً به این دو مطلب پرداخته می شود.

) تعریف استعدادیابی

استعدادیابی فرآیندی است که از طریق آن نوجوانان و جوانان ارزیابی می شوند و به شرکت در رشته های ورزشی مناسب که امید موفقیت بیشتری از آنها می رود تشویق و هدایت می شوند. ارزیابی های مذکور از طریق برخی از آزمونها و معیارهای استاندارد انجام می شود. در بیشتر ورزش ها این فرآیند، پیش از این که کودک قادر به تصمیم گیری و انتخاب رشته ی ورزشی باشد انجام می شود(لرنر،2002)[1].

[1] . Lerner L

) مزایای استعدادیابی

استعدادیابی صحیح و به موقع مزایای عدیده ای دارد که چنین است:

  • زمان مورد نیاز برای رسیدن به اوج عملکرد ورزشی به طور قابل توجهی کاهش می یابد
  • استفاده از معیارهای ویژه علمی، ضمن کاهش هزینه رسیدن به اوج عملکرد، موجب بالاترین کارایی تمرینات می شود
  • تعداد ورزشکارانی که به اوج عملکرد ورزشی دست می یابند افزایش می یابد
  • اعتماد به نفس ورزشکاران استعدادیابی شده، به علت اختلاف چشمگیر با سایر ورزشکاران افزایش می یابد
  • استفاده از معیارهای ویژه علمی به طور مستقیم
  • طول عمر ورزشی یک ورزشکار افزایش می یابد(شرکت راد سامانه،1382).

در این مورد برخی از متخصصین استعدادیابی اظهار داشتند:

“روشهای شناخت استعداد موثر و کارآمد، نقش بسیار مهمی در ورزشهای کنونی ایفاء می کند و از عوامل مهم تسلط موفقیت ورزشکاران کشورهای اروپای شرقی در بازی های المپیک بوده است.”

همچنین رسانه ها، وجود الگوی استعدادیابی را اساس موفقیت ورزشکاران کشورهای اروپایی شرقی در بازیهای المپیک می دانند(132)[1].

هاره[2] در سال 1982 میلادی اعلام می کند که فلسفه ی اصلی استعدادیابی و تبعیت از برنامه ها عبارت از این است که توسعه ی ورزشکاران جوان به بهترین شکل و مناسب ترین زمان ممکن اتفاق بیفتد.

برخی از پژوهشگران نیز بیان می دارند که افراد مستعد باید خیلی زود شناسایی و به طور مداوم کمک شوند تا به درجات بالای اجراء در ورزش برسند(علیجانی،1381). بنابراین برای مربیان خیلی مهم است که بدانند برای رسیدن به درجات بالای عملکرد ورزشی باید به استعدادهای ژنتیکی نیز توجه شود، زیرا تمرین به تنهایی نمی- تواند موفقیت فردی را برای رسیدن به سطوح بالای ورزشی تضمین کند (پورتمن[3]، 1994؛ گنجی، 1379). عوامل چندی برای موفقیت در ورزش های مدرن امروزی وجود دارد، یکی از مهمترین آنها استعداد ذاتی افراد است، شناسایی و کشف به موقع و زود هنگام استعداد برای هر کاری موثرترین و مهمترین عامل در ورزش معاصر است (بومپا 1990 و 1985؛ هاره 1982، سن و همکاران[4]، یاسایی، 1370) ( علیجانی،1381).

[1] .Pelezer karl

[2]. Hareh

[3]. Portman

[4]. Sen et al

روشهای استعدادیابی

کلیه تحقیقات و مدارک موجود در زمینه ی روشهای استعدادیابی، نشان می دهند که استعدادیابی می تواند به دو روش زیر انجام شود:

 

 

  • روش سیستماتیک:

الف) روش مبتنی بر سیستم: در این روش، نهادهای خصوصی، با روشهای سیستماتیک و سازماندهی شده به کشف افراد مستعد می پردازند که کشف افراد مستعد از طریق انجام آزمون و شیوه های رقابتی صورت می_ گیرد.

ب) روش مبتنی بر شخص: در این روش، ساختارهای ورزشی برای فرد ورزشکاری که در مسیر طبیعی پیشرفت ورزشی، مستعد شناخته می شود، وضعیت پرورش را فراهم می آورند. روش فوق، یک روش سنتی برای کشف افراد مستعد در بسیاری از کشورها است.

  • روش غیر سیستماتیک:

در این روش، شخص از طریق مشاهده میدانی در مسابقات به عنوان یک فرد مستعد و دارای توانایی مورد نیاز ورزش در سطح بالا، شناخته می شود. از این رو ساختارها و تشکیلات ورزشی، برای کمک به رشد افراد مستعد سهم چندانی ندارند، این روش در بسیاری از کشورهای در حال توسعه و عقب افتاده در جریان است.

مطلب مرتبط :   همه چیز برای برگزاری یک مراسم عروسی عالی

بررسی وضع موجود استعدادیابی در جهان و ایران نشان می دهد که در کشورهای غربی کار زیادی در مورد استعدادیابی انجام نشده (بومپا[1] 1990 و هادوی 1378) و آنها بیشتر به انتخاب طبیعی افراد با استفاده از روش علمی برای کشف استعدادها متکی هستند، در حالی که در کشورهای شرقی در طول دو دهه 1960 تا 1970 میلادی یک نظام استعدادیابی علمی مبتنی بر معیارهای فیزیولوژیکی، ساختاری، آمادگی جسمانی و مهارتی برای کشف به موقع استعدادها، جذب و پرورش آنها دنبال می شده (بومپا 1990، گیلبرت[2] 1980، جرم[3] 1980، لاندری[4]1990).

در همین خصوص پلتولا[5] می گوید که استعدادیابی فرآیندی است که از طریق آن کودکان و نوجوانان بر اساس نتایج آزمونها و پارامترهای مشخصی که برای ورزش انتخاب می کنند، شانس موفقیت در آن ورزش را داشته باشند (پلتولا 1992 و هاره 1995). بنابراین برای موفقیت در ورزش می بایست اولاً نظام استعدادیابی وجود داشته باشد، ثانیاً معیارها و ملاک های مشخص برای انتخاب افراد مستعد تعیین شود(علیجانی،1381).

پیشینه ی استعدادیابی نشان می دهد که در کشورهای شرقی مانند آلمان شرقی سابق یکی از سازمان یافته ترین و موثرترین نظام های استعدادیابی وجود داشته است (تامسون[6]، وبی ویس[7] 1985). در شوروی سابق نیز شناسایی و پرورش استعدادهای ورزشی بر پایه ی یک طرح جامع  گسترده استوار بوده است که بر اساس آن استعدادها در زمان کودکی کشف  محیطی مطمئن برای پرورش آنها فراهم می شده (ریودان[8] 1981). در سالهای اخیر هم در کشورهای شرقی مانند چین کمیت های استعدادیابی تشکیل شده اند و آزمونهای عمومی، اختصاصی و ویژه هر ماده در طول یک روند چند ساله به وجود آمده و استعدادها انتخاب و سپس پرورش داده می شوند. (شو آن[9] 1992، چن هونگ وو[10] 1992). در کشورهای غربی نیز استعدادیابی علمی مبتنی بر شاخص های از پیش تعیین شده رو به افزایش است، به طوری که در حال حاضر در کشورهای آلمان (شیفر 1994)، کانادا (پورتمن[11] 1994)، استرالیا (ASC, AIS, 2001)، آمریکا (مالینا[12] 1997)، انگلستان (آلفورد[13] 1992) ضرورت نظام استعدادیابی در میادین ورزشی به وجود آمده است. بررسی ها نشان می دهد که در ایران هنوز نهاد مشخصی برای استعدادیابی تعیین نشده و معیار علمی خاصی هم برای گزینش افراد مستعد به جز رو آوردن به نتایج مسابقات و جشنواره ها وجود ندارد (هادوی 1378).

[1]. Bompa

[2]. Gilbert

[3] .Jerem

[4] .Landery

[5] .Pelltolla

[6]. Tamson

[7] . Bevies

[8]. Radon

[9] .Shoo on

[10] .Chen hong woo

[11]. Portman

[12]. Molina

[13]. Alford

مراحل استعدادیابی

شناسایی استعدادها در طول چندین سال و در طی مراحل مختلف صورت می گیرد. سه الگوی مختلف فرآیند استعدادیابی عبارتند از:

الف) الگوی اول:

در این الگو، استعدادیابی در سه مرحله انجام می شود، مراحل فوق عبارتند از:

  • مرحله ی اول:در اکثر رشته های ورزشی در سنین 3 تا 8 سالگی انجام می شود، در این مرحله آزمایش های پزشکی در مورد سلامت و رشد عمومی جسمانی صورت می گیرد. مرحله ی فوق به منظور شناسایی هرگونه اختلال بدنی از لحاظ علمی با امراض احتمالی است.
  • مرحله ی دوم: در اکثر موارد در سنین 9 تا 15 سالگی برای دختران و 9 تا 17 سالگی برای پسران صورت می گیرد و بهترین مرحله برای انتخاب می باشد. این مرحله برای نوجوانانی کاربرد دارد که تجربه تمرینات منسجم را داشته باشند. در مرحله ی فوق، روانشناسان ورزشی نقش مهمی ایفا می کنند.
  • مرحله ی نهایی: برای بازیکنان تیم ملی استفاده می شود، از جمله عواملی که باید ارزیابی شود عبارتند از: سلامتی ورزشکار، سازگاری فیزیولوژیکی او نسبت به تمرین و مسابقه، توانایی او در مقابله با فشار و مهمتر از همه، قابلیت ورزشکار برای پیشرفت ورزشی در آینده می باشد(شرکت راد سامانه،1382). که در این رابطه شکل (2-2) آورده شده است.
مطلب مرتبط :   مدیریت مبتنی بر ارزش

 

ب) الگوی دوم:

در این الگو چهار مرحله در مسیر ورزشی یک ورزشکار تصویر شده است.

این 4 مرحله عبارتند از:

  • مرحله ی اول: سالهای نمونه برداری است، این مرحله در اکثر رشته های ورزشی در بین سالهای 6 تا 13 سالگی می باشد. در این مرحله، بچه ها باید به قصد لذت و تفریح به ورزش بپردازند. تخصصی کردن رشته ورزشی در این مرحله تأثیرات منفی را به جای خواهد گذاشت.
  • مرحله ی دوم: سالهای ویژه می باشد، این مرحله در اکثر رشته های ورزشی در بین سالهای 13تا 15 سالگی است. در این مرحله تمرکز بر روی یک یا دو رشته ی ورزشی است، تخصصی کردن ورزش تا حدودی در این مرحله مشهود است.
  • مرحله ی سوم: سالهای سرمایه گذاری است، این مرحله در اکثر رشته های ورزشی بین سالهای 15 تا18 سالگی است. تخصصی کردن رشته ی ورزشی به طور کامل در این مرحله وجود دارد و ورزشکار در یک رشته ی ورزشی به صورت کاملاً تخصصی فعالیت می کند. در این مرحله هدف، رسیدن به وضعیت نخبه در یک رشته ی ورزشی می باشد.
  • مرحله ی چهارم: مرحله ی تکامل می باشد و در سنین بالاتر از 18 سال است، این مرحله برای پرورش یا نگهداری از مهارتها است. که شکل (2-3) در صفحه بعد الگوی فوق را نشان می دهد.
  • ج) الگوی سوم:

    در این الگو نیز چهار مرحله به شرح زیر وجود دارد:

    • مرحله ی آشناسازی: در این مرحله بچه ها در مراحل مقدماتی رشد، در برنامه های تمرین سبک و یا شدت کم، شرکت می کنند. برنامه های تمرین در این مرحله باید از تمرکز بر اجرای یک رشته ی ورزشی خاص اجتناب کنند و بر رشد و پیشرفت همه جانبه و کامل آن متمرکز باشد.
    • مرحله ی شکل گیری ورزشی: در مرحله ی فوق شدت تمرینات به طور ملایم و تدریجی افزایش می یابد. در این مرحله بر رشد و توسعه عملکرد و دستیابی به اوج عملکرد است.
    • مرحله ی تخصصی شدن: در این مرحله ورزشکار تنها در یک رشته ی ورزشی به صورت تخصصی فعالیت می کند و هدف این مرحله توسعه ی عملکرد و دستیابی به اوج عملکرد است.
    • مرحله ی اوج عملکرد: هدف اصلی در این مرحله، رسیدن به برترین و بهترین عملکرد ممکن است، شکل (2-4) این الگو را نشان می دهد.

معیارهای استعدادیابی

در روش سیستماتیک استعدادیابی، آزمونها و آزمایشهای علمی متفاوتی برای تشخیص استعداد در افراد به عمل می آید، این آزمونها برای اندازه گیری معیارهای استعداد می باشد، از این رو تشخیص معیارهای استعدادیابی و اندازه گیری آنها دارای اهمیت فراوانی است.

تقسیم بندی های متفاوتی از معیارهای استعدادیابی صورت گرفته است، در برخی از منابع این معیارها عبارتند از ویژگیهای سلامت جسمانی، برخورداری از اندازه های پیکرسنجی مناسب، ویژگیهای روانی ـ حرکتی (مهارتی)، ویژگیهای روان شناختی، ویژگیهای فیزیولوژیکی و آمادگی جسمانی و ویژگیهای تمرین پذیری می- باشد. در برخی دیگر از منابع معیارها به سه دسته ی ویژگیهای روانی ـ حرکتی (مهارتی)، ویژگیهای پیکرسنجی و ویژگیهای روان شناختی تقسیم شده است.

92

دانلود مقاله تحقیق پایان نامه

No description. Please update your profile.

~~||~~Comments Are Closed~~||~~